Angelika Kawecka: Pani Doktor, spotykamy się w dniu, w którym startuje akcja „Polscy Okuliści kontra jaskra”. W naszym szpitalu będzie można wykonać bezpłatne badania przesiewowe w kierunku tej choroby. Jakie objawy powinny nas zaniepokoić i skłonić, aby zapisać się do udziału w tej inicjatywie medycznej? 
 
Dr n. med. Olga Domańska – kierownik Oddziału Okulistycznego Wojewódzkiego Szpitala
Specjalistycznego im. NMP w Częstochowie: Jaskra jest bardzo podstępną chorobą i przez wiele lat nie daje żadnych objawów. Jaskra, która daje objawy jest już jaskrą tak zaawansowaną, że często nie jesteśmy w stanie chorym już pomóc. Prowadzi do nieodwracalnej ślepoty w sposób zupełnie niewidoczny dla pacjenta. W wielu przypadkach, z wyjątkiem jaskry pourazowej, zapalnej, ostrego zamknięcia kąta, jaskra najczęściej spotykana czyli pierwotna otwartego kąta, nie daje przez wiele lat żadnych objawów i generalnie każdy po 40, a szczególnie po 50 roku życia powinien raz na jakiś czas mieć wykonane podstawowe badania w tym kierunku. Takie jak np.: pomiar ciśnieni wewnątrzgałkowego, pole widzenia, a u osób o podwyższonym ryzyku bardziej zaawansowane badania diagnostyczne. Bardzo ważnym czynnikiem ryzyka są czynniki genetyczne i uwarunkowania dziedziczne od naszych
przodków, dziadków, rodziców. Jeżeli w rodzinie występowała jaskra, tym bardziej i częściej
powinniśmy wykonywać takie badania. Generalnie wiek i genetyka, ale też styl życia. Tego jednak nie unikniemy w obecnych czasach – stres jest obecny. O zdrową żywność jest coraz trudniej. To są czynniki nie do przeskoczenia. Każdy z nas jest na nie narażony. Natomiast, jaskra jest chorobą ludzi starszych, zwłaszcza w podeszłym wieku. Jaskra, z wyjątkiem wrodzonych typów tej choroby, bardzo rzadko dotyczy ludzi młodych. Praktycznie u nastolatków i osób młodych jaskry nie doświadczymy. Może się zdarzyć podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Natomiast od podwyższonego ciśnienia do rozpoznania jaskry jest jeszcze daleka droga. Do tego muszą dołączyć jeszcze inne czynniki, w tym niedokrwienne,
zaburzenia naczyniowe, które towarzyszą znacznie bardziej zaawansowanym wiekowo pacjentom.
 
Pani Doktor, mówimy o bezpłatnych badaniach przesiewowych. Jak je rozumiemy, co to za badania, na czym one będą polegać, na co pacjenci muszą się nastawić?
 
Te badania, które wykonamy w ramach akcji mają tylko stwierdzić czy u danego pacjenta mamy niski, średni czy wysoki stopień ryzyka wystąpienia jaskry. One mają nam pomóc wychwycić z setek pacjentów, których będziemy w krótkim czasie oglądać, tych którzy wymagają dalszej zaawansowanej diagnostyki w trybie pilnym, od tych, u których wskazane by to było w trybie planowym i osób, którym na razie nic nie zagraża i nie muszą takiej zaawansowanej diagnostyki w kierunku jaskry mieć przeprowadzonej. Dlatego istotne jest to, aby zgłaszały się osoby, które nie mają rozpoznanej jaskry, gdyż nie jesteśmy w stanie w tak krótkim czasie i przy tylu chętnych do badania, wykonywać zaawansowanej diagnostyki. Jest to badanie podstawowe, mające na celu pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, ocenę stanu nerwu wzrokowego oraz zebranie wywiadu. Sumarycznie te składniki pozwolą nam ocenić stopień ryzyka wystąpienia jaskry i konieczność wykonania dalszych badań. Z tych badań pacjenci będą wychodzić z informacją czy mają się zbadać w trybie pilnym, w trybie planowym albo nie muszą w najbliższym czasie w ogóle się badać w kierunku tej choroby. Prosimy, aby osoby które mają rozpoznaną jaskrę zgłaszały się do poradni na dalszą diagnostykę.
 
Te osoby, które zgłoszą się na badania przesiewowe nie mogą być w ciągu ostatniego u okulisty. To jeden z warunków akcji. Czy to ważny aspekt?
Tak, to należy też podkreślić. Regulamin inicjatywy jest tak skonstruowany, że osoby, które nie były poddane szczegółowym badaniom okulistycznym są tą grupą docelową akcji. I chociaż my w ubiegłym roku nie odmawialiśmy nikomu pomocy i generalnie przyjmowaliśmy wszystkich, to prosimy, aby te osoby, które nie spełniają kryteriów dały szansę innym pacjentom. Niech zapiszą się ze skierowaniem do poradni, a nie zablokują miejsca dla osób, do których ten program jest skierowany.
​
Pani Doktor, jeżeli już ktoś przyjdzie, zapisze się i dostanie informację, że musi pilnie wykonać
poszerzoną diagnostykę, to czy może to zbagatelizować? Wystarczy kupić przysłowiowe kropelki z apteki i odłożyć leczenie jaskry na później?
Absolutnie nie! Jeżeli okuliści stwierdzają potrzebę pilnego badania, to taki pacjent koniecznie musi pilnie zgłosić się na dalszą diagnostykę. Podczas ubiegłorocznej akcji mieliśmy wiele osób, które wymagały pilnej diagnostyki i umożliwiliśmy im badanie bez konieczności oczekiwania na termin. Zdarzały się przypadki, że bezpośrednio z naszej akcji, ci pacjenci ze szpitala nie wyszli, zostali zatrzymani na oddziale celem natychmiastowego obniżenia ciśnienia w gałce ocznej, bo było ono tak wysokie, że zagrażało utratą wzroku. Takich przypadków mieliśmy kilka podczas zeszłej edycji i mam głębokie przekonanie, że ta akcja uratowała tym osobom wzrok.
 
Gdybyśmy miały przekonać dziś jeszcze tych nieprzekonanych, co by Pani Doktor powiedziała? Jak zachęciłaby do udziału w akcji? Czekamy na pacjentów do soboty włącznie. 
Chcemy pomóc i robimy wszystko, aby badanie przebiegało w atmosferze miłej, przyjaznej i żeby pacjenci zbyt długo na to badanie nie czekali. Mam nadzieję, że akcja będzie sprawnie przebiegać. W ubiegłym roku większość pacjentów biorących udział w inicjatywie była bardzo zadowolona. Badania też nie bolą. Dlatego, w imieniu własnym oraz całego oddziału okulistyki chcę serdecznie zaprosić wszystkich mieszkańców naszego regionu, do profilaktycznych, przesiewowych badań w kierunku jaskry przeprowadzanych w naszym oddziale w ramach akcji: „Polscy okuliści kontra jaskra” będącej pod patronatem Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. Akcja w ubiegłym roku cieszyła się bardzo dużym powodzeniem. Mieszkańcy z entuzjazmem przyjęli proponowane przez nas badania. Inicjatywa odniosła duży sukces medyczny i terapeutyczny, ponieważ udało nam się wychwycić wiele przypadków wczesnej jaskry i uniknąć w przyszłości ślepoty, podejmując odpowiednie leczenie we właściwym czasie. Nasz ośrodek był też w ubiegłym roku w czołówce placówek pod względem ilości przyjętych pacjentów. Mam nadzieję, że i w tym roku uda się pobić ten rekord. Przypominamy o konieczności zapisów pod numerem telefonu 34 367 32 07 (rejestracja w godz. 8:00–10:30). Akcja w naszym szpitalu rusza już 9 marca. Potrwa do soboty 14 marca włącznie. Zapraszamy od poniedziałku do piątku w godz. 15.30-19, a w sobotę od 10 do 15. Nie daj się jaskrze!